දේශගුණික මූල්ය ආකෘති
දේශගුණික මූල්ය ආකෘති යනු දේශගුණික විපර්යාස නිසා ඇතිවන බලපෑම ආර්ථිකමය වශයෙන් ගණනය කිරීමට භාවිතා කරන මෙවලම් වේ. බැංකු, ආයෝජකයින් සහ ප්රතිපත්ති සම්පාදකයින් තම මූල්ය තීරණ ගැනීමේදී මෙම ආකෘති භාවිතා කරයි.
මෙහි ප්රධාන අංශ දෙකකි:
1. දේශගුණික අවදානම් ආකෘති (Climate Risk Models)
මෙමගින් සිදුවිය හැකි මූල්ය අලාභයන් ගණනය කරයි.
- භෞතික අවදානම් (Physical Risks): සුළි සුළං, ගංවතුර වැනි ක්ෂණික විපර්යාස හෝ මුහුදු මට්ටම ඉහළ යාම වැනි දිගුකාලීන වෙනස්කම් නිසා දේපළ හා යටිතල පහසුකම් වලට සිදුවන හානිය මෙහිදී මැන බැලේ.
- සංක්රාන්ති අවදානම් (Transition Risks): ලෝකය කාබන් අවම ආර්ථිකයකට මාරුවීමේදී (උදා: ගල් අඟුරු වෙනුවට සූර්ය බලශක්තිය භාවිතා කිරීම) පැරණි ව්යාපාර වලට සිදුවන මූල්යමය බලපෑම මෙයින් ගණනය කරයි.
2. ඒකාබද්ධ ඇගයීම් ආකෘති (Integrated Assessment Models - IAMs)
මෙම ආකෘති මගින් ආර්ථිකය, බලශක්තිය සහ දේශගුණය යන අංශ තුනම එකට සම්බන්ධ කර අනාගතය පිළිබඳ පුරෝකථනයන් සිදු කරයි.
- පෘථිවියේ උෂ්ණත්වය සෙල්සියස් අංශක 1.5°C කට වඩා වැඩිවීම වැළැක්වීමට නම් කොපමණ ආයෝජනයක් අවශ්යද සහ කාබන් සඳහා අය කළ යුතු මිල කොපමණද යන්න මෙයින් පෙන්වා දෙයි.
3. දේශගුණික ආයෝජන ආකෘති (Climate Investment Models)
මෙහිදී අවධානය යොමු කරන්නේ දේශගුණික විපර්යාස හමුවේ ලාභදායී ලෙස ආයෝජනය කරන්නේ කෙසේද යන්න පිළිබඳවයි.
- හරිත බැඳුම්කර (Green Bonds): පරිසර හිතකාමී ව්යාපෘති සඳහා මුදල් රැස් කරන ආකාරය.
- කාබන් මිලකරණය: වායුගෝලයට මුදාහරින කාබන් ප්රමාණය අනුව සමාගම් ගෙවිය යුතු මුදල ගණනය කිරීම.
No comments:
Post a Comment