අපි තවමත් පරිණාමය වෙනවාද? විද්‍යාත්මක පර්යේෂණ පෙන්වා දෙන මානවයාගේ අනාගතය

මිනිසාගේ පරිණාමය කෘෂිකර්මාන්තය සහ නූතන වෛද්‍ය විද්‍යාවත් සමඟ නතර වී ඇතැයි යන මතය වැරදි සහගතය. ඇත්ත වශයෙන්ම, ජීව විද්‍යාත්මක දත්තවලට අනුව පසුගිය වසර 250,000 ක කාලය තුළ වෙන කවරදාකටත් වඩා වේගයෙන් වර්තමානයේ මානව පරිණාමය සිදු වෙමින් පවතී.

​ඓතිහාසිකව පිරිමින් සහ ගැහැණුන් මුහුණ දුන් විවිධ ජීව විද්‍යාත්මක සහ සමාජීය බලපෑම් හේතුවෙන්, මෙම පරිණාමීය වෙනස්කම් දෙපාර්ශවයටම අනන්‍ය ආකාරයෙන් සිදු වේ. ෆ්‍රේමින්හැම් හාර්ට් ස්ටඩි (Framingham Heart Study) වැනි පර්යේෂණ සහ යේල් (Yale) හා ස්ටැන්ෆර්ඩ් (Stanford) විශ්වවිද්‍යාලවල ජානමය පර්යේෂණ ඇසුරින් වර්තමානයේ දක්නට ලැබෙන මෙම වෙනස්කම් පහත පරිදි විග්‍රහ කළ හැකිය.

​1. කාන්තාවන්: ප්‍රජනක කාල සීමාව දීර්ඝ වීම

​මෑතකදී සිදු කරන ලද වැදගත් අධ්‍යයනයකදී, පරම්පරා කිහිපයක් පුරා කාන්තාවන්ගේ ලක්ෂණ නිරීක්ෂණය කරන ලදී. එහිදී "ස්වාභාවික වරණය" (Natural Selection) හරහා වැඩි ප්‍රජනන සාර්ථකත්වයක් ලබා දෙන ලක්ෂණ තෝරා ගැනෙන බව පෙනී ගොස් ඇත.

​PNAS සඟරාවේ පළ වූ වාර්තාවලට අනුව:

• ​ආර්තවහරණය (Menopause) ප්‍රමාද වීම: කාන්තාවන්ට වැඩි කාලයක් දරුවන් ලැබීමේ හැකියාව ලබා දෙමින් ආර්තවහරණය සිදුවන වයස ප්‍රමාද වීමට පරිණාමය බලපායි.
• ​ප්‍රථම දරු ප්‍රසූතිය: සංඛ්‍යාලේඛනවලට අනුව, තරමක් අඩු වයසින් පළමු දරුවා ලැබෙන කාන්තාවන්ගේ ජාන වර්තමාන පරිසරය තුළ වැඩි වශයෙන් ඉදිරි පරම්පරාවලට ගමන් කරයි.
• ​ශාරීරික වෙනස්කම්: මෙම අධ්‍යයනයට අනුව, අනාගතයේදී සාමාන්‍ය කාන්තාවකගේ උස තරමක් අඩු වීමට සහ සිරුරේ හැඩය මඳක් ස්ථුල වීමට ඉඩ ඇත. මන්ද, එම ලක්ෂණ වැඩි ප්‍රජනන සාර්ථකත්වයක් සමඟ සම්බන්ධ බව නිරීක්ෂණය වී තිබේ.

​2. පිරිමින්: පරිවෘත්තීය වෙනස්කම් සහ ජානමය විචල්‍යතාව

​පිරිමින් සම්බන්ධයෙන් ගත් කල, අතීතයේ පැවැත්මට අත්‍යවශ්‍ය වූ නමුත් වර්තමානයට එතරම් වැදගත් නොවන ලක්ෂණ ක්‍රමයෙන් වෙනස් වෙමින් පවතී.

• ​පේශි පටක ඝනත්වය අඩු වීම: අතීතයේදී දඩයම් කිරීම සහ ආරක්ෂාව සඳහා ඉහළ ටෙස්ටොස්ටෙරෝන් මට්ටමක් සහ මාංශ පේශි ප්‍රමාණයක් අත්‍යවශ්‍ය විය. නමුත් මාංශ පේශි පවත්වා ගැනීමට විශාල කැලරි ප්‍රමාණයක් අවශ්‍ය වන බැවින්, ශාරීරික ශ්‍රමය අඩු නූතන ලෝකය තුළ අධික මාංශ පේශි පද්ධතියක් වෙනුවට කාර්යක්ෂම "පරිවෘත්තීය පද්ධතියක්" (Metabolic efficiency) සඳහා පරිණාමය නැඹුරු වී ඇත.
• ​විකෘතිතා අනුපාතය (Mutation Rates): පිරිමින්ගේ ශුක්‍රාණු හරහා වැඩි වශයෙන් ජානමය විකෘතිතා සිදුවන බව මින් පෙර විශ්වාස කළද, නවතම පර්යේෂණ පෙන්වා දෙන්නේ ස්ත්‍රී පුරුෂ දෙපාර්ශවයම මේ සඳහා සමබර දායකත්වයක් දක්වන බවයි. කෙසේ වෙතත්, පිරිමින් ජීවිත කාලය පුරාම ශුක්‍රාණු නිපදවන බැවින් නව (de novo) ජාන විකෘතිතා ඇති කිරීමට ඔවුන්ගෙන් ලැබෙන දායකත්වය තවමත් ඉහළ මට්ටමක පවතී.

​3. සංජානනීය වෙනස්කම්: නූතන මොළය

​පසුගිය වසර 6,000 තුළ මිනිස් මොළයේ ප්‍රමාණය ක්‍රමයෙන් කුඩා වෙමින් පැවතියද, එය වඩාත් සුවිශේෂී කාර්යයන් සඳහා හැඩගැසෙමින් පවතී.

​ස්ටැන්ෆර්ඩ් වෛද්‍ය පර්යේෂණ මගින් පිරිමි සහ ගැහැණු මොළයේ තොරතුරු සැකසීමේ වෙනස්කම් පෙන්වා දෙයි:

• ​සම්බන්ධතාවය (Connectivity): කාන්තාවන්ගේ මොළයේ වම් සහ දකුණු අර්ධගෝල අතර සම්බන්ධතාවය වැඩි බැවින්, ඔවුන් සමාජීය අවබෝධය සහ එකවර කාර්යයන් කිහිපයක් කිරීමේදී (Multitasking) දක්ෂතාවක් දක්වයි.
• ​අභ්‍යන්තර ව්‍යුහය: පිරිමින්ගේ මොළයේ එක් එක් අර්ධගෝලය තුළ සම්බන්ධතාවය වැඩි බැවින්, අවකාශීය අවබෝධය (Spatial tracking) සහ මඟ සලකුණු හඳුනාගැනීම වැනි කාර්යයන්ට ඔවුන් වඩාත් දක්ෂ වේ.
• ​හැඟීම්බර මතකය: කාන්තාවන්ගේ මොළයේ හිපොකැම්පස් (Hippocampus) කොටස විශාල වීමට පරිණාමය බලපා ඇති අතර, මෙය හැඟීම්බර මතකයන් වඩාත් හොඳින් මතක තබා ගැනීමට උපකාරී වේ.

​4. පොදු පරිණාමීය ප්‍රවණතා

​පිරිමි සහ ගැහැණු යන දෙපාර්ශවයටම පොදුවේ බලපාන වෙනස්කම් කිහිපයක් ද හඳුනාගෙන ඇත.

ලක්ෂණය	නිරීක්ෂිත වෙනස	හේතුව
හනු සහ දත්	හනු කුඩා වීම; ප්‍රඥා දත් (Wisdom teeth) හිරවීම.	සැකසූ මෘදු ආහාර පරිභෝජනය නිසා හනුවලට ලැබෙන පීඩනය අඩු වීම.
ලැක්ටේස් පැවැත්ම	වැඩිහිටි වියේදීත් කිරි දිරවීමේ හැකියාව.	පසුගිය වසර 10,000 තුළ ඇති වූ ජාන විකෘතියක් ලොව පුරා ව්‍යාප්ත වීම.
මොළයේ ප්‍රමාණය	පසුගිය වසර 10,000 තුළ 100-150cc කින් අඩු වීම.	මොළයේ කාර්යක්ෂමතාව වැඩි වීම හෝ මිනිසා වඩාත් හීලෑ (Self-domestication) වීම.
ධමනි විපර්යාස	අතේ "මධ්‍යම ධමනිය" (Median artery) ඉතිරි වීම.	19 වන සියවසේ අග භාගයේ සිට බොහෝ දෙනෙකුගේ කලල අවධියේ පවතින මෙම ධමනිය වැඩිහිටි වියේදීත් පවතී.

 සංස්කෘතිය යනු නව වරණයයි

​2025 වන විට, අපගේ පරිණාමයේ ප්‍රධාන බලවේගය ස්වභාවධර්මය නොව "සංස්කෘතිය" බවට පත්ව ඇත. මේන් විශ්වවිද්‍යාලයේ (University of Maine) පර්යේෂණවලට අනුව, වෛද්‍ය විද්‍යාව සහ තාක්ෂණය වැනි සංස්කෘතික හැඩගැසීම්, ජානමය විකෘතිතාවලට වඩා වේගයෙන් අපගේ ගැටලු විසඳයි.

​කෙසේ වෙතත්, එක් පිරිසක් තවත් පිරිසකට වඩා සාර්ථකව දරුවන් බිහි කරන තාක් කල්, ස්වාභාවික වරණය අපගේ DNA තුළ නිහඬව සිය කාර්යය සිදු කරනු ඇත.