ශ්‍රී ලංකාවේ අවසන් හිම යුගය: ගොඩබිමෙන් යා වූ දූපතේ කතාව

​ශ්‍රී ලංකාවේ අවසන් හිම යුගය: ගොඩබිමෙන් යා වූ දූපතේ කතාව

​"හිම යුගය" (Ice Age) ගැන පවසන විට අපට බොහෝ විට මතක් වන්නේ දැවැන්ත හිම කඳු සහ ලොම් සහිත මැමත් සතුන්ය. නමුත් මීට වසර 20,000 - 26,000 කට පෙර පැවති අවසන් ග්ලැසියර උපරිමය (Last Glacial Maximum - LGM) කාලසීමාව ශ්‍රී ලංකාව වැනි නිවර්තන දූපතකට ද අතිශය තීරණාත්මක බලපෑමක් එල්ල කළේය.

​එම යුගයේදී ශ්‍රී ලංකාව හිමෙන් වැසී නොගියද, පෘථිවියේ ඇති වූ දේශගුණික වෙනස්කම් නිසා ලංකාවේ භූගෝලීය පිහිටීම, සත්ව ප්‍රජාව සහ මානව ඉතිහාසය සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් මඟකට යොමු විය.

​1. භූමිය යා වීම: ලංකාව සහ ඉන්දියාව එකම ගොඩබිමක් වූ යුගය

​අවසන් හිම යුගයේ ලංකාවට සිදු වූ විශාලම බලපෑම වූයේ මුහුදු මට්ටම පහත වැටීමයි. පෘථිවියේ ජලය විශාල වශයෙන් අයිස් කුට්ටි ලෙස ධ්‍රැව ප්‍රදේශවල තැන්පත් වීම නිසා, ගෝලීය මුහුදු මට්ටම මීටර් 120ක් පමණ පහත වැටුණි.

​ඉන්දියාව සහ ශ්‍රී ලංකාව අතර ඇති පෝක් සමුද්‍ර සන්ධිය ඉතා නොගැඹුරු (උපරිම ගැඹුර මීටර් 35 කි) බැවින්, මුහුදු මට්ටම පහත වැටීමත් සමඟ මේ අතර වූ ගොඩබිම නිරාවරණය විය. වසර දහස් ගණනක් පුරා ශ්‍රී ලංකාව දූපතක් නොව, ඉන්දියානු අර්ධද්වීපයට සම්බන්ධ වූ අර්ධද්වීපයක් ලෙස පැවතුණි.

​මෙම ගොඩබිම් පාලම (Land Bridge) හරහා සතුන්ට සහ ආදි මානවයන්ට ඉන්දියාවේ සිට ලංකාවට නිදහසේ සංක්‍රමණය වීමට අවස්ථාව ලැබුණි. මීට වසර 7,000 - 10,000 කට පමණ පෙර හිම දිය වී මුහුදු මට්ටම ඉහළ යාමත් සමඟ ශ්‍රී ලංකාව නැවතත් දූපතක් බවට පත් විය.

​2. සිසිල් සහ වියළි දේශගුණය

​හිම යුගයේදී ලංකාවේ දේශගුණය අදට වඩා බොහෝ සෙයින් වෙනස් විය:

• ​උෂ්ණත්වය: සාමාන්‍ය උෂ්ණත්වය අදට වඩා සෙල්සියස් අංශක 3^{\circ}\text{C} සිට 5^{\circ}\text{C} දක්වා ප්‍රමාණයකින් අඩු විය.
• ​වර්ෂාපතනය: දේශගුණය ඉතා වියළි විය. අද පවතින තෙත් කලාපීය වැසි වනාන්තර සීමිත වූ අතර, වියළි කලාපීය තැනිතලා සහ සවානා වැනි තණබිම් (තලාවන්) දිවයින පුරා ව්‍යාප්ත වී තිබුණි.

​3. "රත්නපුර සත්ව සමූහය": සිංහයන්, හිපපොටේමසුන් සහ රයිනෝසිරස්වරු

​ප්ලයිස්ටොසීන (Pleistocene) යුගයට අයත් පොසිල සාධක, විශේෂයෙන් රත්නපුර ප්‍රදේශයේ මැණික් පතල්වලින් හමුවන සාධක මඟින් එකල ලංකාවේ විසූ පුදුම සහගත සත්ව ලෝකය ගැන තොරතුරු හෙළි වේ.

​එකල විසූ දැනට වඳ වී ගිය සතුන්:

• ​ශ්‍රී ලංකා සිංහයා (Leo leo sinhaleyus): නූතන ඉන්දියානු සිංහයාට වඩා විශාල ප්‍රාග් ඓතිහාසික සිංහ විශේෂයකි.
• ​හිපපොටේමස් (Hexaprotodon sinhaleyus): හිම යුගයේ පවා ලංකාවේ අභ්‍යන්තරයේ විශාල ගංගා පද්ධති පැවති බව මෙයට සාක්ෂියකි.
• ​රයිනෝසිරස් (Rhinoceros sinhaleyus): ලංකාවේ වගුරු බිම් ආශ්‍රිතව රයිනෝසිරස් විශේෂ දෙකක් ජීවත් වී ඇත.
• ​දැවැන්ත අලි ඇතුන්: නූතන අලින්ගේ මුතුන්මිත්තන් මෙන්ම Palaeoloxodon වැනි වඳ වී ගිය දැවැන්ත ඇත් විශේෂද මෙහි වාසය කළහ.

​4. බලංගොඩ මානවයාගේ නැගී ඒම

​මෙම කාලසීමාව මානව පරිණාමයේ සුවිශේෂී සන්ධිස්ථානයකි. ලංකාවේ ප්‍රමුඛතම ප්‍රාග් ඓතිහාසික මානවයා වන්නේ බලංගොඩ මානවයා (Homo sapiens balangodensis) ය.

​පාහියන්ලෙන, බටදොඹලෙන සහ කිතුල්ගල බෙලිලෙන වැනි ස්ථානවලින් හමුවන සාධක මඟින් ඔවුන්ගේ දියුණු ජීවන රටාව හෙළි වේ:

• ​වැසි වනාන්තර වැසියෝ: ලොව අනෙකුත් හිම යුග මානවයන් තණබිම්වල වෙසෙන විට, ලංකාවේ වැසියන් නිවර්තන වැසි වනාන්තරවල ජීවත් වීමට හුරු වූ මුල්ම මානවයන් පිරිසකි.
• ​දියුණු තාක්ෂණය: ඔවුන් වසර 48,000 කට පෙර පවා ක්ෂුද්‍ර ශිලා මෙවලම් (Microliths) සහ දුන්න හා ඊතලය භාවිතා කර ඇති බවට සාධක හමුවී ඇත. මෙය අප්‍රිකාවෙන් පිටත මෙවැනි තාක්ෂණයක් භාවිතා කළ පැරණිතම අවස්ථාවකි.
• ​ආහාර රටාව: වල් දෙල්, කැකුණ ඇට, වඳුරන් සහ දඬු ලේනුන් වැනි සතුන් ඔවුන්ගේ ප්‍රධාන ආහාරය විය.